ارتباط نخبگان با كسب و كار(مصاحبه مدير مركز رشد با روزنامه گسترش صنعت)

تمام اميد يك جامعه به نيروهاى دانشگاهى آن است كه طى سال‌ها روى آنها سرمايه‌گذارى كرده و آنها را آموزش مى‌دهد تا توانايى به گردش درآوردن چرخ توسعه را داشته باشند. سرمايه‌گذارى روى قشر دانشگاهى در دو مرحله اجرا مى‌شود‌. اول جذب و آموزش و دومين هدف كه بسيار مهم‌تر است بكار‌گيرى اين قشر نخبه در امور مختلف. اما آيا تا به حال در اين زمينه موفق عمل كرده‌ايم؟
براى رسيدن به پاسخ اين سوال با مجيد دهبيدى پور، مدير مركز رشد فناورى‌هاى پيشرفته دانشگاه صنعتى شريف به گفت‌و‌گو پرداخته‌ايم كه در ادامه مى‌خوانيد:

 

• چند سال است كه در مركز رشد دانشگاه شريف مشغول به كار هستيد؟

مجيد دهبيدى‌پور كارشناس ارشد هوا فضا از دانشگاه صنعتى شريف هستم. حدود  8 سال است كه در امور مرتبط با تكنولوژى و مديريت تكنولوژى فعاليت مى كنم. يك بخشى از اين تجربه همزمان با تحصيل من بوده و از سال 83 مسئول مركز مطالعات وتكنولوژى دانشگاه شريف بوده ام. از مهرماه 86 نيز مشغول خدمت در مركز رشد و مركز كارآفرينى دانشگاه صنعتى شريف هستم.

 

• مركز رشد و كارآفرينى دانشگاه صنعتى شريف از اولين مراكز مرتبط با كارآفرينى و شناخته شده براى بازار كسب و كار و جامعه دانشگاهى است چه نيازى به برگزارى جشنواره داريد؟

اولين مركز كارآفرينى كه در كشور در شكل دانشگاهى شكل گرفت و تا به حال نيز فعاليت هاى با ارزشى در آن صورت گرفته است همين مركز كارآفرينى شريف است. اما نكته اى كه در اين ميان وجود دارد اين است كه هر مركز بنا به نيازهاى اصلى و بنيادى خود و در جهت تامين آن نياز ايجاد مى شود.

دانشگاه  صنعتى شريف در سال 79 اولين جرقه هاى كارآفرينى در كشور را شكل داد. در آن روزها كسى با مقوله كارآفرينى آشنا نبود و اغلب برنامه هايى كه در آن دوران برگزار مى شد با هدف آشنايى داشن جويان با كسب و كار و كارآفرينى بود.

خوشبختانه طى اين سالها آگاهى نسبت به كارآفرينى و فضاى كسب وكار با توجه به فعاليت هاى كه اساتيد انجام داده اند در جامعه دانشگاهى و سطح جامعه بالا رفته است و مسير و نيازهاى امروز متفاوت شده است.

ما ادبيات را به دانشجويان انتقال داده ايم و حالا زمان آن رسيده كه آنها را با واقعيات بازار كسب و كار آشنا كنيم.

در طول 8-9سال گذشته جشنواره هاى مختلفى برگزار شده و دانشگاه شريف هم امسال در  سومين سال برگزارى اين برنامه قرار دارد كه جشنواره توليد و توسعه فناورى‌هاى كاهنده مصرف انرژى را برگزار نمايد.

 دانشگاه شريف هر سال با يك هدف مشخص اين جشنواره را برگزار كرده است. سال گذشته كارآفرينى و توسعه كسب و كار شريف را داشتيم كه در آن بسيارى طرح چه از داخل دانشگاه وچه بيرون از آن دريافت كرديم كه در نهايت 70طرح انتخاب شده و از ميان آنها 5 طرح را به عنوان طرح برگزيده مورد حمايت قرار داديم.

2طرح از آن 5 طرح در مركز رشد مستقر هستند وما به آنها خدمات ارائه ميكنيم .

 

• لطفاً طرح هاى برتر و زمينه هاى فعاليت آن ها را معرفى كنيد؟

طرحى كه عنوان اول را كسب كرد « توليد دستگاهى به نام غواص بر» بود كه امروز اين شركت بسيار موفق است.

در مورد آن بايد بگويم كه وسيله حركت در روى زمين مشخص است، در آسمان هم با هواپيما حركت ميكنيم اما درزير آب غواص بايد تنها به خود وقابليت هاى فرديش اتكا كند يا اين كه با استفاده از يك نيروى پيشران حركت كند.

 صاحب اين طرح دستگاهى ساخته كه غواص را زير آب حركت مى دهد.

 

• آيا اين طرح بازار نيز داشته است؟

تعدادى از اين دستگاه ساخته و فروخته شده است. جالب است كه تيم اجرايى اين طرح طى ساخت اين دستگاه به يك سرى تكنولوژى هاى جديد نيز دست پيدا كرده اند.

 به عنوان مثال در 2 يا 3 حوزه كه مرتبط با فناورى هاى مورد استفاده در غواص بر است اين شركت توانسته دست به ابتكار بزند.

و كسب وكار خودشان را به صورت شاخه اى گسترش دهد.

 

• آيا طرح ديگرى نيز بوده كه بتواند به اين ميزان از موفقيت برسد؟

شركت دوم نگين فناور شريف بود كه طرح تبديل جعبه دنده دستى به نيمه اتوماتيك را ارايه كرد. صاحب طرح سيستمى را معرفى مى كرد كه مى شد با استفاده از آن گيربكس دستى را به اتوماتيك تبديل كند كه در حال حاضر قراردادى با يكى از زير مجموعه هاى سازمان گسترش به نام پارس خودرو بسته تا 250 دستگاه ال90 را در غالب اين طرح ارتقا بخشند.

يا طرح توليد اسيد فسفريك صنعتى كه طرح بسيار ارزشمندى بود.

 

• ارزيابى شما از دوره هاى گذشته اين جشنواره چگونه بوده است؟

 در دوره هاى گذشته طرح هايى كه به دبيرخانه جشنواره ارسال مى شد در حدود 15-16 حوزه مختلف جاى مى گرفت و ارزيابى آنها بسيار سخت بود. چون آنها در حوزه هايى با رويكردهاى تخصصى متفاوت بايد دسته بندى و داورى مى شدند.

ما به اين نتيجه رسيديم كه بايد حوزه ها را محدود تر كنيم يا به نوعى از عرضش كم و بر عمقش بيافزايم.

 

• جشنواره امسال قرار است با چه هدفى و در چه حوزه تخصصى دست به كارآفرينى بزند؟

سال88 از سوى مقام معظم رهبرى سال اصلاح الگوى مصرف ناميده شده است. با توجه به اين نامگذارى و پتانسيلى كه در دانشگاه صنعتى شريف وجود دارد اين فكر ايجاد شد كه ما امسال بر روى يك جشنواره خاص سرمايه گذارى كنيم كه در وهله اول تاكيد بر روى مفاهيم كسب و كار داشته و در وهله دوم به توليد و توسعه فناورى منجر شود. سوما در زمينه كاهش مصرف انرژى باشد. يعنى جشنواره اى به هر سه موضوع بپردازد.

 

• اين جشنواره آثار ارسالى را در چند گروه دسته بندى مى كند؟

ما در  سه محور كار را تعريف كرده ايم. 1- ايده ها 2- پايان نامه هاى دانشجويى كه در 3مقطع كارشناسى و ارشدو دكترى مطرح است و 3- طرح هاى كسب و كارى كه ارايه مى شود.

اين جشنواره، شرايط لازم را براى كسانى كه صاحب فكر، پايان نامه و ايده هستند فراهم مى كند تا از قابليت‌هاى خود براى توسعه كسب و كار در زمينه كاهش مصرف انرژى استفاده كنند.

 

• با توجه به اينكه دانشگاه صنعتى شريف در بخش انرژى سه واحد برتر كشور را در اختيار دارد بايد بتواند جشنواره اى  متفاوت و با دستاوردهاى شايانى برگزار كند. در اين باره توضيح بفرماييد؟

دانشگاه شريف در زمينه انرژى يك شايستگى محورى دارد.

دانشگاه مكانيك ما قطب تبديل انرژى كشور است. ما دانشكده برق را داريم كه همه از توانايى هاى آن مطلع هستند. بسيارى از قطب هاى علمى كشور در اين دانشكده جاى گرفته‌اند.

دانشكده مهندسى انرژى و پژوهشكده علوم و انرژى همراه مركز تحقيقات آب و انرژى را داريم.

به طور كلى هشت گروه از مهمترين نهادهاى دانشگاه شريف بر روى بحث انرژى به صورت تخصصى كار مى كنند. اين نشان مى دهد كه دانشگاه شريف در زمينه انرژى صاحب پتانسيل و شايستگى محورى است.

 

• جشنواره توليد و توسعه فناورى‌هاى كاهنده مصرف انرژى در چند فاز برگزار خواهد شد؟

ما كار را از ارديبهشت امسال كليد زده ايم. مرحله اول كه دبيرخانه و فراخوان و جلب مشاركت بعضى سازمان هاست. مرحله دوم كه براى ما مهم است زمانى است كه طرح ها ارسال مى‌شوند و يا فرايند موثر سازى طرح ها را دنبال مى كنيم.

 

• بسيارى از طرح هاى كارآفرينانه تنها از قابليت جسورانه بودن سود مى برند و شايد هيچ گاه تبديل به محصول نشوند. چه برنامه اى انديشه ايد تا اين جشنواره در گرداب طرح هاى ناب اما ناكارامد گرفتار نشود؟

ما ايده هايى را كه به جشنواره مى آيند كمك مى كنيم تا پخته شوند. زيرا اغلب اين ايده ها بسيار متهورانه و گاهاً از واقعيت به دور هستند.

ما ايده را با توجه به صاحبان آنها در گروه هاى مختلف دسته بندى مى كنيم. بعضى از اين ايده ها توسط فرد مطرح مى شود و بعد از يك مدتى فراموش مى شوند.

بعضى هم فرد مطرح مى كند و در آن فكر نابى وجود دارد و تنها نيازمند شكوفايى است. يعنى شاخص نو آورى را دارد اما شاخص شكوفايى در آن نيست.

ما سعى مى‌كنيم تا اين افراد را در دانشگاه با روش‌ها و ابزارهاى مختلف كمك كنيم تا خود به خود اين فكر را تبديل به كسب و كار كنند.

به طور كلى ايده را در مرحله متهورانه بودن با توجه به نوع و ماهيت آن و اينكه چقدر از واقعيت و كاربردى شدن فاصله داشته باشد، يا حذف مى كنيم و يا شكوفا.

 

• گويا در اين دوره قرار است به پايان نامه هاى دانشجويى نيز به صورت ويژه پرداخته شود؟

ما يكى از مهمترين داشته هاى پژوهشى را در سطح دانشگاه پايان نامه مى‌دانيم و سعى داريم كه آنها را حداقل يك گام به كسب و كار نزديك كنيم.

در بحث پايان نامه ها اعتقاد داريم كه پايان نامه يك طرح قابل البته با جنبه هاى فنى است. پايان نامه يك مجلدى است كه در آن به يك جنبه فنى و علمى پرداخته شده است. در طرح كسب كار دو جز اصلى بحث فنى و ديگرى هم بحث بازار است. پايان نامه ها قسمت اول را دارند اما در قسمت دوم ضعيف هستند ما سعى داريم با كلاس آموزشى و با مشاوره هاى رايگان طى جشنواره اين معضل را مرتفع كنيم.

 

• در اين خصوص مشكلى هم داريد؟

امكان دارد پايان نامه اى مربوط به 10سال پيش و صاحب آن از دانشگاه رفته باشد. اما تاكيد ما بر روى كارهاى 5سال اخير است. اگر  فقط يك پايان نامه هم به يك طرح كسب و كار موفق تبديل و شركت شود و در اين زمينه كار كند هدف ما محقق شده است.

فقط مى خواهيم اين موضوع جا بيافتد كه يك پايان نامه زمانى كه شكل مى گيرد نبايد خاك بخورد بلكه بايد موثر باشد.

 

• در زمينه طرح هاى كسب و كار چگونه عمل مى كنيد؟

در اين زمينه ها كار ما آسان تر است زيرا فرد دانش فنى را دارد و به فن بازار نيز آشنا است و طرح كسب و كار را نوشته و آن را مورد حلاجى قرار داده وتنها وظيفه ما ارزيابى آن است و اگر مطابق با استاندارد ما، حداقل امتياز را بياورد آنرا هم همچون موارد ديگر زير پوشش قرار مى دهيم.

 

• به واقع آيا يك پايان نامه قابليت تبديل به يك پروژه را دارد؟

يكى از فارغ التحصيلان در مقطع دكترى آمد و شركتى را در مركز رشد در زمينه بهره ورى توربين هاى گازى تاسيس كرد. دقيقاً درسى كه در دانشگاه خوانده بود.

الان تبديل شده است به شركتى كه با بزرگترين شركتهاى پتروشيمى و صنايع مرتبط با او قرارداد دارند و خواهان خدمات آن هستند.

يك دانشگاهى توانمندى فنى را با بازار ادغام كرده و آن را در يك بسته مرتب و متناسب با نياز بازار ارايه كرده است.

اين ايده مى توانست در ذهن او به آن سوى آب ها سفر كند و در آنجا تبديل به سود شود. يا اين فرد در جايى كارمنديك شركت شود اما اين كه او خود دست به توليد زده براى ما و دانشگاه با ارزش است. در دانشگاه از اين تيپ آدم ها زياد داريم كه قابليت هاى فنى شان در سطح عالى وتوانمندى عملى نيز دارند و تحت آموزش اساتيد خوبى نيز قرار گرفته اند تنها نياز به يك كمك كوچك دارد.

شايد فرد با وجود چنين ايدة با ارزشى مى خواهد كارمند باشد، ما بايد زمينه اى ايجاد كنيم تا او بتواند دست به توليد بزند تا هم خدمات رابفروشد، هم صنعت را راه بياندازد و هم اينكه ديگران را به كار گيرد. يعنى توليد ارزش افزوده. پس ما بايد به سراغ دانشجويان و فارغ التحصيلان رفته و هزينه كنيم تا آنها به اين مسير هدايت شوند.

اگر بتوانيم ارزش را در مرزهاى داخل ايران ايجاد كنيم ديگر مهم نيست كه اين در دانشگاه يا در يك شركت داخلى به وجود بيايد مهم اين است كه در داخل مرزهاى ما يك ارزش افزده ايجاد بشود.

 

• زمانى كه يك دانشگاه جشنواره برگزار مى كند. مخاطبين نيازمند برنامه هاى متفاوتى هستند چه برنامه اى حين جشنواره به اجرا در مى آيد؟

در بحث ايده با توجه به زحمتى كه فرد براى ايده مى كشد و عدم تخصص ما در تبديل ايده به مرحله شكوفايى شايد خدمات قابل توجهى ارايه نكنيم اما براى دو بحث پايان نامه و طرح كسب كار فعاليتهاى گسترده اى را در برنامه داريم همچون بحث آموزش ‘ كلاس هاى آموزشى براى اين افراد برنامه ريزى كرده ايم كه اصلا ياد بگيرند‘ طرح كسب وكار چيست.

لوح فشرده آموزشى برايشان تدوين كرده ايم. كلاسهاى مشاوره تخصصى برايشان درنظر گرفته ايم كه از جنس آموزشى متفاوتى برخوردار است.

 

 

• چه حمايتهايى از طرح هاى برگزيده به عمل مى آيد؟

علاوه بر جوايز نقدى كه براى برترين هاى هر بخش (يعنى ايده، پايان نامه و طرح كسب و كار) در نظر گرفته شده است، پايان نامه هايى كه برتر شناخته مى شوند و قابليت  تبديل شدن  به كسب و كار را دارند در مركز رشد مستقر مى كنيم.

 

 

• استقرار در مركز رشد چه مزيتهايى به همراه دارد؟

 استقرار در مركز رشد يعنى بهره مندى از يك بسته حمايتى- خدماتى  كه در آن از فضاى استقرار تا تجهيزات ادارى و تامين بخش اعظمى از هزينه هاى جارى و تامين وام و...  وجود دارد.

خدمات ما در دو مرحله يكى حين جشنواره و ديگرى براى برترين‌ها كه در مركز رشد مستقر مى شوند تعلق مى گيرد.

 

• در دنيا اغلب پروژه هاى اقتصادى دانشگاهى توسط شركت ها حمايت مى شوند شما در زمينه جلب اين نوع حمايت ها چه كرده ايد؟

در طول سه ماه گذشته و سه ماه آينده ما در حال راى زنى با سازمان هاى مختلف هستيم تاحمايت آنها را در اين مورد جلب كنيم. در اين خصوص دو هدف داريم اول  انكه تامين هزينه هاى عادى جشنواره را داشته باشيم كه آنقدر هم مهم نيست و دوم جلب مشاركت از سازمانها براى طرح هايى كه برتر شناخته مى شوند. زيرا طرح برتر براى شروع كار نياز به منابع دارد و بايد منابع مالى به آن تزريق شود. خوشبختانه تا به حال هم موفق بوده ايم.

 

• نتيجه چه خواهد بود؟ هدف تنها برگزارى يك جشنواره است؟

در بعد كوتاه مدت اين كه در فضاى دانشگاها اين فكر ترويج مى شود كه در كنار اين كه شما درس مى خوانيد و پايان نامه مى نويسيد بايد به فكر كسب و كار و توليد ارزش وثروت نيز باشيد.ترويج اين فكر يك موفقيت است.

 نتيجه اى كه در نهايت اتفاق مى افتد اين است كه در نهايت شركت هايى خواهيم داشت كه صاحب فن و آشنا به بازار و از حمايتهاى مركز رشد هم برخورداند.

توليدات آنها ضمن تامين نياز صنايع ما، فارغ التحصيلان را نيز صاحب كار مى كند و اين رضايت قشر صنعت و دانشگاه به دنبال خواهد داشت.

 

• نخبگان ديگر از كشور خارج نخواهند شد؟

اگر دانشگاه، خواهان اين است كه نخبگان را نگاه دارد يكى از سياست هاى كليدى آن ايجاد ارتباط نخبگان با بازار كسب و كار است كه اين مهم در دانشگاه صنعتى شريف با جديت دنبال مى شود.

بسيارى از افراد صاحب ايده كه همگى به فكر مهاجرت بودند با استقرار در مراكز رشد توانسته اند هم چرخ صنعت را به گردش درآورند و هم ديگر به فكر خروج از ميهن نيستند زيرا همه آنچه از تحصيلات و انگيزه هايشان مى خواستند به دست آورده اند.

پس با چنين طرحى مى توان نيروى نخبه را در كشور داوطلبانه و با رضايت نگاه داشت و از محل توليدات انها چرخ صنعت را گرداند و هم اين افراد بسيارى ديگر از فارغ التحصيلان را به كار مى گيرند.

اگر ما سال آينده فقط سه شركت موفق در زمينه كاهش انرژى صاحب فن داشته باشيم براى مركز ما امتياز محسوب مى شود. اين يعنى احترام به فارغ التحصيلان و تامين نيازهاى بازار .

 

• آيا محصولى نيز در رابطه با اين جشنواره توليد شده است؟

ما در كنار برنامه هاى اجرايى جشنواره تاليف دو كتاب را هم ديده ايم. يكى فن آورى هايى كه در كاهش مصرف انرژى موثر هستند براى مصرف كنندگان وديگرى سياستهاى چند كشور در زمينه هاى كاهش مصرف انرژى براى استفاده سياستگذاران در زمينه مصرف انرژى.

 

 

**روزنامه گسترش صنعت دوشنبه 30 شهريور 88